Dit artikel is geschreven door Rolf Grouve.
Lid van het Sprout Expertpanel

Ondernemers in het midden- en kleinbedrijf maakten in 2011 massaal gebruik van een subsidiefonds voor sociale innovatie (de ESF E). De overheid helpt echter eigenhandig het succes van deze regeling om zeep. Dat zegt subsidiekenner Rolf Grouve in deze column.

Vanaf 1 mei kunnen bedrijven weer subsidie aanvragen voor projecten op het gebied van sociale innovatie. Deze Europese subsidie 'ESFE' was in 2011 een enorm succes. Veel MKB-bedrijven gebruikten de geldpot om projecten van de grond te krijgen, zoals efficiënter werken, het verhogen van de inzetbaarheid van werknemers en het herinrichten van productie- en bedrijfsprocessen. De ESF E 2011 was een schoolvoorbeeld van hoe de overheid de ondernemer rechtstreeks en op zeer doelmatige wijze kan steunen. Hoe anders is het in 2012. Met een aantal dubieuze nieuwe voorwaarden helpt de overheid eigenhandig het succes van de regeling om zeep. De MKB-ondernemer is de dupe.

Eigen bijdrage

De ‘nieuwe’ ESF E richt zich alleen op grote bedrijven. Dit valt eenvoudig af te leiden doordat subsidieaanvragers minimaal 180.000 euro aan eigen kosten moeten maken. De regeling vergoedt namelijk 50 procent van de kosten, met een minimum subsidiebijdrage van 90.000 euro en een maximum van160.000 euro. Bedragen die het gros van MKB’ers niet ophoesten voor projecten die puur en alleen gericht zijn op sociale innovatie. Ter vergelijk: tijdens de vorige ronde moesten de deelnemers slechts 24.000 euro aan kosten maken en kregen zij daarvan 18.000 euro vergoed. Kortom, de regeling richt zich nu op een geheel andere doelgroep.

Aanvraag via O&O-fondsen

Verder kan de regeling alleen worden aangevraagd via de Opleidings- & Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen). Elk fonds kent eigen regels voor het toekennen van de subsidie en de meeste fondsen kunnen nu, een aantal weken voor de officiële openingsdatum van de regeling, nog steeds niet vertellen aan welke voorwaarden een aanvraag moet voldoen. Verbazingwekkend. In de praktijk betekent dit dat het momenteel onmogelijk is voor bedrijven om een aanvraag in te dienen. De O&O-fondsen trekken een rookgordijn op en verstrekken geen enkele informatie over hoe zij denken de in totaal 20 miljoen euro aan overheidsgeld te gaan verdelen. Misschien omdat allang bekend is wie het geld ontvangt?

Overheid geeft macht weg

Vorig jaar is de regeling vooral benut door kleinere bedrijven. Het zou kunnen de dat de overheid vindt dat dit jaar de grote bedrijven aan de beurt zijn. Dat is op zich een prima uitgangspunt, maar waarom zoveel onduidelijkheid? En waarom de keuze om de subsidieverstrekking dit keer via de sectorfondsen te laten verlopen? Juist voor een kabinet dat pretendeert het subsidiestelsel eenvoudiger en transparanter te willen maken en dat juist zo dicht mogelijk bij de ondernemer wil staan, is het een uitermate opmerkelijke keuze om het geld via een tussenstation te sluizen. Een tussenstation dat bestaat uit meer dan honderd verschillende O&O-fondsen met allemaal eigen aanvraagformulieren, regels en toekenningcriteria. Hoe wil de overheid dit controleren? Ze heeft de macht volledig uit handen gegeven.

Nieuwe aanvragers geen schijn van kans

Het lijkt er bovendien op dat de O&O-fondsen al lang weten welke partijen aanspraak kunnen maken op de subsidiegelden, want voor nieuwe bedrijven is het ondoenlijk subsidie aan te vragen. Een steekproef onder de fondsen wijst uit dat geen één fonds kan vertellen hoe een aanvraag kan worden ingediend en waaraan de subsidieaanvraag moet voldoen. Het wekt de indruk dat de fondsen allang weten hoe het geld wordt besteed en dat andere geïnteresseerden alleen maar tot last zijn. Laat je als ondernemer dus niet verleiden veel tijd en energie in een eventuele ESF E-aanvraag te steken. Je maakt geen schijn van kans.

Eerlijkheid duurt het langst

De overheid had beter eerlijk moeten aangeven dat het ESF E-geld van 2012 bestemd is voor de grote bedrijven. Vervolgens had zij zelf de voorwaarden voor het indienen van een aanvraag kunnen opstellen. Eenduidige regels die voor elk bedrijf hetzelfde zijn. Ze had het verdelen van het geld, net als bij de eerste ronde, zelf in de hand moeten houden. Dan had zij veel beter kunnen controleren of het geld juist wordt besteed en of de toelating tot de subsidie eerlijk verloopt.

De overheid maakt zich er nu wel erg gemakkelijk van af door in één handeling € 20 miljoen bij de O&O-fondsen neer te leggen en verder haar handen ervan af te trekken. De fondsen kunnen doen met het geld wat ze willen. De (MKB)-ondernemer is het slachtoffer van ogenschijnlijk bewuste onduidelijkheid en geslotenheid rond de regeling. Deze weg is een snelle manier voor de overheid om de regeling uit te voeren, maar of het de meest eerlijke is? Hoeveel moet de overheid nog leren om het subsidiebeleid meer effect te laten hebben wanneer zij steeds in dezelfde valkuilen trapt?