De Blackberry kampte anderhalve week met een storing. Dat de mobiel daardoor het nieuws domineerde, zegt ook iets over de machtige status van de fabrikant, Research in Motion. Hoe reikte het bedrijf eigenlijk tot een jaaromzet van 14,3 miljard euro?

Wie is de oprichter?

Waar we eerder de topman van Easyjet als een van de weinig bekende succesvolle Griekse entrepreneurs presenteerden, zouden we met dichtgeknepen ogen daar eigenlijk ook Mihalis 'Mike' Lazaridis aan mogen toevoegen. De oprichter van Research in Motion en de bedenker van de Blackberry zag in 1961 het levenslicht in Istanbul, als kind van Griekse ouders.  Hij groeide echter op in het Canadese Ontario, waar hij op vijfjarige leeftijd naar toe verhuisde.

Lazaradis ontwikkelde zich snel tot ‘bright kid’. Op zijn twaalfde ontving hij al een prijs bij de plaatselijke bieb, omdat hij de moeite scheen genomen te hebben om elk wetenschappelijk boek die zich daar op de schappen bevond, ook te lezen. Op zijn achttiende was het tijd om zijn kennis te laten excelleren, met een studie ‘electrical engineering’ aan de universiteit van Waterloo. Al snel koos hij binnen de opleiding de richting computerwetenschappen, het vakgebied dat hij de jaren daarop nooit meer los zou laten.

In 1984 veranderde Lazaridis’ status als studentikoze bolleboos in die van een veelbelovende carrièreman. Na vijf studiejaren achtte gigant General Motors hem al rijp voor het ontwikkelen van een nieuw computerdisplaysysteem en bood hem daar een contract van zeshonderdduizend dollar voor. Lazaridis greep de kans en stopte twee maanden voordat hij zijn bul zou krijgen, met school. De onderzoeksfunctie die de Griekse Canadees ging bekleden, stilde echter niet zijn honger: nog datzelfde jaar startte hij samen met Mike Barnstijn en Douglas Fregin Research in Motion. RIM rendeerde op het geld dat Lazaridis bij General Motors vergaarde, een lening van vijftienduizend dollar bij zijn Griekse ouders en dankzij wat subsidie van de overheid.

Research in Motion liet zich eerst gelden met een nieuw techniek voor het ontwikkelen van streepjescodes. En met de winst die hiermee gegenereerd werd, stapte het bedrijf in de nog jonge markt voor draadloze datatransmissie. In 1999 ontstond daaruit het bekende vlaggenschip van het bedrijf, het Blackberry-mobieltje.

Hoe heeft het bedrijf de markt veranderd?

Leidend in het succes van Blackberry is innovatie geweest. De BlackBerry heeft ervoor gezorgd dat de manier waarop de zakenwereld communiceert drastisch veranderde. Het ding had spoedig een verslavende werking op consumenten, met de bijnaam Crackberry als gevolg. Tot de komst van deze mobiel had nog geen enkele concurrent het zogenaamde 'twee email inboxen-probleem' opgelost. Op je toestel werkte je tot dan toe zowel met een draadloze mailbox als een bedrijfsmailbox, wat inhield dat je verplicht was om twee emailadressen te gebruiken. RIM was de eerste fabrikant die dankzij een ingenieuze netwerktechniek een 'enkele mail inbox' oplossing presenteerde op de Blackberry.

Daarnaast heeft RIM later op de Blackberry het pingen geïntroduceerd,  een messengerservice voor tekst, beeld en geluid die in tegenstelling tot sms’en vrijwel gratis is. Deze techniek maakte de Blackberry sowieso populairder bij consumenten, maar het forceerde vooral een doorbraak van het mobieltje bij tieners. De vorm van hi-speed-messaging wint nog altijd aan populariteit: op andere mobieltjes, zoals de iPhone en de Android-toestellen, levert het goed presterende Whatsapp bijvoorbeeld precies dezelfde service. Een verschil is wel dat het breed uitgemeten toetsenbord van de Blackberry geschikter is voor instant messaging dan de virtuele keyboards van andere toestellen.

Lazaridis zegt trouwens dat hij het woord 'pingen' dankzij het Surinaamse volk heeft bedacht: Op een feestje in LA sprak hij destijds de acteur Jimmy Smiths, die Surinaamse roots heeft, en die bracht het woord ‘pingi’ ter sprake. In Suriname kun je daar ‘knijpen’ mee bedoelen, maar het woord betekent ook zoiets als 'elkaar op de hoogte brengen van ditjes en datjes'. Bingo, dacht Lazaridis. Hij stelde een team van deskundigen samen die zich niet alleen concentreerde op de technische aspecten van de messengerservice, maar ook op de sociale kanten van het pingen zoals dat in Suriname bekend is.

Hoe staat het bedrijf er nu voor?

Succes kan behoorlijk vergankelijk zijn. Daar is de storing niet debet aan, want het afgelopen jaar begon het concern al te kwakkelen. De winst- en omzetcijfers van RIM blijven achter bij de verwachtingen en het aandeel van haar vlaggenschip, de Blackberry, is naar 11 procent gekelderd. Een jaar geleden had Blackberry nog 18,7 procent van de markt in handen.

Veel topmanagers hebben het bedrijf verlaten. Daarnaast slinkt het vertrouwen in de huidige top van het bedrijf, dat naast Lazaridis uit Jim Balsille bestaat. Ze wordt verantwoordelijk gehouden voor de starre houding die RIM jarenlang aannam ten opzichte van zijn concurrenten, die vergelijkbare technieken hebben gelanceerd. Steeds meer investeerders pleiten daarom voor verkoop van het concern.

Saillant is dat RIM vooral last heeft van het succes van de iPhone en high-end Android-smartphones als die van Samsung en HTC, waardoor ontwikkelaars het Blackberry-platform ook steeds vaker links laten liggen. Vier jaar geleden voorspelde Lazaridis nog ten onrechte dat de iPhone geen populair product zou worden bij zakelijke gebruikers, vanwege diens virtuele toetsenbord. "De iPhone heeft geen echt toetsenbord. Probeer maar eens iets ingewikkelds in te tikken op een iPhone, zoals een wachtwoord met veel cijfers en letters, dat is een enorme uitdaging. Je zag het ook bij de Palm. Met de introductie van de Treo zijn ze toch weer afgestapt van het virtuele toetsenbord en hebben ze een licentie op ons toetsenbord genomen."

Het nieuwe besturingssysteem OS QNX moet een boost geven aan de mogelijkheden van de apparatuur van RIM, maar dat draait vooralsnog alleen op de matig verkopende tablet PlayBook. Ondertussen heeft het bedrijf door de recente wereldwijde storing een lange weg te gaan om zijn ooit betrouwbare imago te herwinnen. Pijnlijk, omdat Lazaridis zelf verkondigde dat deze eigenschap één van de X-factors is van zijn onderneming. "Ik zal je vertellen wat de killer application is, vandaag en morgen: een goede beveiliging, betrouwbaarheid en beheersbaarheid."

Lees ook over het groot worden van: