Veel Nederlanders fantaseren erover en tienduizenden doen het ieder jaar: emigreren naar een warm land en met hun partner een onderneming runnen. Maar zonder gedegen voorbereiding kan zo’n droom uitmonden in een drama.

Om dat te verkomen schreef Ineke van Staveren een boek voor emigranten die hun eigen zaak willen beginnen. Ze deelt vier tips.

1. Maak geen overhaaste beslissing

“Iedereen kent het gevoel wel. Je bent op vakantie, komt op de prachtigste plekjes en voelt je heerlijk, totaal zorgeloos. Ik zou hier wel kunnen wonen, denk je bij jezelf. Je gaat dromen, fantaseren; je wordt verliefd op zo’n plek. Zelf kan ik dat ook hebben. Op vakantie stop ik altijd bij een makelaar, even kijken wat er te koop is. Soms verliezen mensen iedere realiteitszin. Ik zie het regelmatig bij de ondernemers die ik coach en in televisieprogramma’s zoals Ik vertrek of Het roer om. Ze handelen heel impulsief: eenmaal thuis wordt de baan opgezegd en het huis te koop gezet. Heel onverstandig, want het is een illusie dat het vakantiegevoel altijd blijft als je besluit ter plekke te gaan wonen. Je doet er goed aan om eerst weer te landen op aarde voordat je de beslissing neemt om daadwerkelijk te emigreren. Als je verliefd wordt ga je ook niet binnen twee maanden trouwen. Bij mensen die dat wel doen, loopt het huwelijk meestal niet goed af.”

2. Ga, maar vlucht niet

“Ik wil niemand ontmoedigen, integendeel. Als je echt graag wilt, ga dan. Het aangaan van een nieuw avontuur geeft enorm veel voldoening. Ook als het mislukt hoef je je niet te schamen. Het is zonde als je op je zeventigste tegen elkaar zegt ‘we hadden altijd nog eens willen emigreren, maar het is er nooit van gekomen’. Ik wil emigranten wel de realiteit voorleggen. Daarom vraag ik altijd waarom iemand wil emigreren. Vluchten is geen goede reden, vind ik. Je neemt jezelf ten slotte mee. Veel mensen die emigreren en voor zichzelf beginnen hadden in Nederland een vaste baan. Thuis hadden ze vaak allerlei klachten over hun baas, maar er was wél iemand voor wie ze het deden. Als eigen baas moet je plotseling jezelf motiveren; discipline en structuur moeten uit jezelf komen. Van werknemer naar ondernemer, en soms zelfs werkgever, is een hele omslag. Je moet leren leven met onzekerheid, het zorgeloze vakantiegevoel zal verdwijnen. Zo begeleidde ik een stel dat in de Alpen een hotel met dertig kamers wilde kopen. Hij zag zichzelf al de hele dag in zijn lederhosen rondlopen en zijn gasten vermaken, terwijl zij besefte dat al die kamers elke dag schoon moesten en er voor entertainment weinig tijd zou zijn. Aan het eind van het liedje zagen ze dat niet zitten en gingen ze niet.”

Ineke van Staveren richtte achtereenvolgens standbouwbedrijf Exposé (1989-1997) en evenementenbureau Fair Event (1998-2008) op. Sinds 2008 legt Van Staveren zich toe op het coachen en adviseren van kleine bedrijven en startende ondernemers. Begin 2011 verscheen haar boek Emigreren & ondernemen, 100x check vóór vertrek met 100 tips voor Nederlanders die in het buitenland een eigen zaak willen beginnen.

3. Neem een zak geld mee

“Je hebt genoeg geld nodig om de eerste twee jaar te overleven. Het eerste jaar verdien je nauwelijks iets. Het tweede jaar komt er wel geld binnen, maar dat geld heb je nodig voor de marketing en andere investeringen om te groeien. Die beginjaren moet je dus wel zien door te komen. Anderzijds moet je niet te veel geld sparen, want een te grote financiële buffer kan ook een nadeel zijn. Vaak zie ik dat emigranten dan lang aanklooien met hun eigen zaak, zonder dat ze echt vooruitgang boeken en hun bedrijf winstgevend maken. Als je weinig geld hebt, zit er meer druk op de ketel en word je vindingrijker. Ik adviseer een Nederlandse vrouw die na haar scheiding met haar twee kinderen naar Oostenrijk emigreerde. Ze startte een online reisbureau, kwalitatief goed. Maar na drie jaar maakte ze nog steeds geen winst. Doordat ze een goede alimentatieregeling had, lette ze niet goed op de cijfers van haar eigen bedrijf.”

4. Integreer

“Voor veel Nederlanders is het motief ‘emigreren’, niet ‘ondernemen’. In hun nieuwe thuisland kunnen ze in hun eigen vakgebied meestal geen werk vinden, dat is de reden om voor zichzelf te beginnen. Ondernemen uit noodzaak. Daar zitten heel wat haken en ogen aan. Om te beginnen heb je geen netwerk. Privé niet, maar ook zakelijk niet. Er zijn geen bekende buren, goede vrienden of familie waarop je terug kan vallen. Je wordt teruggeworpen op jezelf of elkaar. Ter plekke blijf je vaak een buitenstaander, zeker zo lang je de taal nog niet beheerst. Professioneel is dat natuurlijk ook een obstakel: je weet niets van de markt, kent de branche en regelgeving niet, laat staan de belastingwetgeving. Een stel dat in Andalusië alles netjes volgens de regeltjes wilde doen, kreeg het hele dorp over zich heen. ‘Als jullie wel belasting gaan betalen, komen de belastingcontroleurs hier kijken en dan moet iedereen eraan geloven’, kregen ze te horen. Een bijbaantje of vrijwilligerswerk is een slimme manier om snel te integreren, de taal te leren en een netwerk op te bouwen.”