Dit artikel is geschreven door Rutger Betlem (alle artikelen), lid van het Sprout Netwerk

Co-design is ideaal voor kleine ondernemers, beweert Syntens. Is dat ook zo? "Als je innoveert zonder het perspectief van de eindgebruiker dan maak je het ontwerpproces wel heel onzeker."

Co-design - het actief betrekken van (potentiële) klanten in het ontwerpproces - is behoorlijk ingeburgerd bij het grootbedrijf. Belangengroepen beweren dat klantgestuurd ontwerpen ook heel goed werkt bij kleine ondernemers. Een aantal van hen kwam afgelopen vrijdag bijeen bij de Hogeschool van Utrecht voor het event Co-Design Live.

Stereotype

In theorie hebben de experts gelijk. Kleine ondernemers staan dichter bij de klant, hebben kortere lijnen en zijn een stuk flexibeler dan het grootbedrijf. De kosten zijn de belangrijkste reden waarom kleine ondernemers zo'n ontwerptraject nog niet massaal omarmen. Een volwaardig co-design onderzoek kost al snel vijftienduizend euro. Steeds meer co-design bedrijven bieden daarom uitgeklede co-design-trajecten voor ondernemers aan. Zo presenteerde de Hogeschool Utrecht de mogelijkheid om onderzoek te doen met een innovatievoucher. Voor 2.500 euro (de kleine voucher) krijgt u een co-design scan - 32 uur onderzoek naar de belevingswereld van de gebruiker door studenten van de Hogeschool. Een grote voucher wordt ingezet voor een co-design live project - goed voor 84 uur onderzoek. De laatste gaat dieper in op belevingswereld van de klant dan de co-design scan en bevat ook een basisidee en conceptontwikkeling.

 Oude structuren

Je moet niet alleen naar de kosten kijken, vindt Sanne Kistemaker medeoprichter van co-design bureau Muzus: "Het klopt dat co-design aanvankelijk veel geld kost. Wat ondernemers zich niet realiseren is dat je er aan het eindtraject veel geld mee bespaart. Veel bedrijven onderzoeken nauwelijks en investeren alleen in een (duur) prototype." En hoe zit het dan met ict-ondernemers, die eenvoudig een betatest inrichten? Is co-design ook voor dit type ondernemer bruikbaar? "Een betatest gaat uit van oude structuren", aldus Kistemaker. "Ook hier is sprake van van achter naar voren ontwerpen, wij zeggen ‘draai dat nou eens om'. Mensen kunnen niet zeggen wat ze willen of in de toekomst zouden willen. Wij zitten helemaal in het begin van het proces, het moment dat je bedenkt dat je moet gaan innoveren. Wij onderzoeken de latente behoeftes van de klant. Als je innoveert zonder het perspectief van de eindgebruiker dan maak je het ontwerpproces wel heel onzeker." Kistemaker voegt daar aan toe. "Kleine ondernemers denken vaak ten onrechte dat ze de klant goed kennen. Mensen, ook ondernemers, denken nou eenmaal in stereotypes."

 Speeltuin

Het co-design live event werd afgelopen vrijdag ingezet om kleine ondernemers over te halen te kiezen voor een co-design of co-creatie traject. Vraag is of dat gelukt is. Er was nogal wat ambtenarij op de been en het regende termen als het sensitizen van de deelnemer. En als het gaat over de ontwerpstadia passeren termen als observe, probes, contextmapping en design game de revue. Het nodigt niet direct uit tot deelnemen aan dat sensitizen. De Hogeschool Utrecht presenteerde op het event hun ConceptSpace (nog zo'n term) - een kinderkamer stampvol elektronische gadgets, kleurpotloden en Velpon. Volgens de bedenkers ideaal om deelnemers uit hun rol te krijgen en vrij te laten denken. Een vertegenwoordiger van Syntens stelt: "Co-creatie werkt veel beter dan aan de klant vragen: ‘wat wil je?'" Maar hij waarschuwt: "Het kan tot lastige organisatorische kwesties leiden. Wat doe je als de uitkomst heel anders is dan verwacht? Ben je dan in staat om je businessidee om te gooien?" 

Dure consultancy

Zogezegd komen er steeds meer co-designers met uitgeklede trajecten voor kleine ondernemers. Een van die aanbieders is Muzus. De onderneming ontwikkelde een co-creatie instappakket waarbij de ondernemer zelf het onderzoek doet. Het leren kennen van de klant kost drieduizend euro, het uitgebreide pakket - waarin ook het ontwerptraject is opgenomen - doet 4.500 euro. Maxim Schram van RedesignMe pakt het anders aan. "We werken graag samen met Syntens, maar er is ook veel wolligheid en overhead." Om kleine ondernemers beter van dienst te zijn stelde Schram vorige week zijn netwerk open. "We laten ondernemers elkaar helpen. Je post een specifieke vraag (een challenge) op onze website. Zegt wat dat mag kosten, vervolgens kunnen onze 4.000 creatieve experts deelnemen aan de challenge. De beste ideeën/antwoorden worden beloond." Om een stortvloed aan onzinnige antwoorden te voorkomen raadt Schram ondernemers aan vragen zo specifiek mogelijk te maken. "Een vraag stellen kan al vanaf 150 euro, maar verwacht daar niet te veel van. Als je echt ingewikkelde vragen hebt zal je meer moeten investeren. We zien steeds meer co-creatie trajecten een tweetraps raket volgen. Eerst een brede vraag, daarna specifiek op die onderdelen die je het meest aanspreken." Schram kiest nadrukkelijk voor online co-design-trajecten. "Interviews uitwerken, samenkomen met groepen klanten, het past niet meer in deze tijd. Iedereen is online, je moet gebruik maken van nieuwe middelen. Wat je vertelt over ConceptSpace klinkt als dure consultancy."