Help! Wie is mijn franchisegever?

levensfasen | groeien | 29 nov 2010 | Esther Brons-Stikkelbroeck |

Dit artikel is geschreven door Esther Brons-Stikkelbroeck, expert in Franchise.
Lid van het Sprout Expertpanel

Je wilt flink groeien. Dat kan via het uitrollen van een frachiseformule. Het is dan handig om één of meerdere dochters als franchisegever op te laten treden. Er is wel een risico. Franchisenemers weten soms niet meer bij wie ze in welke situatie moeten aankloppen.

Een franchiseorganisatie bestaat vaak uit meerdere vennootschappen, waaronder een moeder en een dochter die zich met de franchisenemers bezighouden. De franchiseovereenkomst wordt gesloten door de dochter. Die dochter is formeel de franchisegever. Deze franchisegever is ook degene die over de rechten en plichten uit de franchiseovereenkomst beschikt. Zij kan de franchisefee innen, zij kan tegoeden verrekenen met deze franchisevergoeding en zij kan onderdelen van haar activiteiten laten uitvoeren door derden.

In de uitvoering van een franchiseovereenkomst wordt vaak gebruik gemaakt van de kennis en kunde van gelieerde vennootschappen. De moeder regelt bijvoorbeeld de raamcontracten met leveranciers en is verantwoordelijk voor de financiële afspraken. De ene dochter is belast met de activiteiten rondom klantengroep “rood” terwijl de andere dochter zich bezighoudt met klantengroep “groen”. Op deze wijze ontstaat er een structuur die helder is, in ieder geval voor de franchiseorganisatie zelf. Voor franchisenemers is de werkwijze soms minder duidelijk; voor hem zijn de handelende partijen één en dezelfde.

Casus

Het handelen met meerdere vennootschappen heeft grotere gevolgen dan op het eerste gezicht lijkt. Wat het resultaat kan zijn, is te zien in een procedure tussen de curator van een failliete franchisenemer en de moeder van diens franchisegever. De franchiseovereenkomst gold tussen het failliete bedrijf en de dochter. Die dochter was formeel de franchisegever. Zij had een deel van haar taken uitbesteed aan haar moeder. Die moeder had bestellingen geplaatst voor de failliete franchisenemer en over die bestellingen bonussen ontvangen van leveranciers. De bonussen waren niet rechtstreeks aan het failliete bedrijf uitbetaald, maar aan de franchisegever. Die had de bonussen verrekend met te betalen franchisefee. Per saldo resteerde een vordering van de franchisegever op het failliete bedrijf. Een vordering in een faillissement waarop in de regel geen betaling te verwachten is.

De curator in dit faillissement was van mening dat verrekening door de franchisegever niet had mogen plaatsvinden. Verrekenen kan alleen tussen partijen die over en weer elkaars schuldeiser en schuldenaar zijn. In dit geval was de vordering vanwege franchisefees een vordering van de franchisegever op de failliete franchisenemer en was de vordering vanwege bonussen een vordering van de franchisenemer op de moeder. Door de feitelijke manier van handelen, waarbij het bedrijf bestellingen plaatste bij de moeder, was er volgens de curator een rechtstreekse relatie ontstaan tussen hem en de moeder. Ze waren elkaars wederpartij geworden, in ieder geval voor wat betreft de bonussen. Verrekening met de fee was niet mogelijk en de moeder had rechtstreeks aan de failliete franchisenemer moeten betalen in plaats van aan haar dochter, de franchisegever.

Fuel:failliete franchises

Franchiseovereenkomst

De rechter in Rotterdam gaat niet mee met het verhaal van de curator. De belangrijkste reden daarvoor is dat de moeder slechts uitvoering gaf aan de plichten van de franchisegever. Plichten die helder verwoord waren in een franchiseovereenkomst. De moeder kan, aldus de rechter, ook niet een deel van de franchiseovereenkomst hebben overgenomen van de franchisegever, omdat de franchisenemer daarmee had moeten instemmen.

Bij deze uitspraak kunnen kanttekeningen geplaatst worden. Hoe dan ook, het is verstandig om als franchisegever bewust te zijn van de risico’s van het handelen met meerdere vennootschappen. Dat vereist duidelijkheid, zeker voor het geval een van de franchisenemers failliet gaat. In een dergelijk geval is een curator immers verplicht om zorg te dragen voor het geheel aan schuldeisers. En dat zou zomaar ten koste kunnen gaan van concern.

Transparantie

Je voorkomt dit door duidelijk te zijn in je contacten met de franchisenemers. Transparantie over verantwoordelijkheden, rechten en plichten is essentieel. Als je beheermaatschappij werkzaamheden uitvoert namens de franchisegever, laat dat dan weten. Als je beheermaatschappij namens zichzelf handelt, meldt dat dan ook. Transparantie voorkomt dat je later voor onplezierige verrassingen komt te staan.