Help! Ze eisen een ondernemingsraad...

personeel | 21 apr 2011 | Danielle de Jong |

Dit artikel is geschreven door Danielle de Jong, expert in Juridisch.
Lid van het Sprout Expertpanel

Vroeg of laat eisen werknemers een stem. Ze willen meer inspraak in het beleid van je onderneming. Wanneer en op welke wijze geef je gehoor aan de roep: wij willen een ondernemingsraad!

In de loop van de jaren heb je steeds meer personeel in dienst genomen en je bedrijf is inmiddels uitgegroeid tot een behoorlijke onderneming. Werknemers melden zich steeds vaker bij je met vragen en opmerkingen over het beleid en zijn van mening dat je daarvan goede notie dient te nemen.

Hoewel je best bereid bent om je oor te luister te leggen bij het personeel, vraag je jezelf wel af in hoeverre medewerkers recht hebben op medezeggenschap in de onderneming. De Wet op de Ondernemingsraden (WOR) voorziet in een antwoord op die vraag.

Conform de WOR moeten ondernemingen waarin in de regel ten minste vijftig personen werkzaam zijn, een ondernemingsraad instellen. Het betreft hierbij een verplichting van de werkgever, die hiertoe het initiatief dient te nemen. De wet hanteert bewust de bewoordingen ‘in de regel’. Een onderneming met veertig werknemers die vanwege een pieksituatie tijdelijk tien extra personeelsleden aanstelt, hoeft geen ondernemingsraad in te stellen.

Bedrijven met minder dan vijftig werknemers kunnen vrijwillig een personeelsvertegenwoordiging in het leven roepen. Indien een meerderheid van het personeel om een dergelijke vertegenwoordiging vraagt, is een bedrijf ook verplicht om deze in te stellen. Kleinere bedrijven zonder personeelsvertegenwoordiging worden door de WOR verplicht om personeelsvergaderingen te organiseren.

Samenstelling ondernemingsraad

Hoeveel leden de ondernemingsraad moet hebben, hangt af van de grootte van je bedrijf. Het aantal leden bedraagt in een onderneming:
- met minder dan 50 personen, 3 leden;
- met 50 tot 100 personen, 5 leden;
- met 100 tot 200 personen, 7 leden;
- met 200 tot 400 personen, 9 leden;
- met 400 tot 600 personen, 11 leden;
- met 600 tot 1000 personen, 13 leden;
- met 1000 tot 2000 personen, 15 leden. Voor iedere 1000 werknemers meer komen er twee ondernemingsraadleden bij, tot maximaal 25 leden.

Voor welke aangelegenheden dient de ondernemer zich nu tot de ondernemingsraad te wenden? De ondernemingsraad heeft op basis van de WOR verschillende rechten, afhankelijk van de aard van de kwestie. De belangrijkste rechten van de ondernemingsraad zullen hieronder worden besproken.

Recht op overleg met de werkgever

De werkgever en de ondernemingsraad zijn verplicht om binnen twee weken nadat één van beide daarom heeft verzocht, bijeen te komen. De onderwerpen die tijdens het overleg in ieder geval besproken moeten worden, staan in de WOR genoemd. Uiteraard kan ook over andere zaken gesproken worden, indien ondernemer of raad dit wenselijk achten. In ieder geval dient ten minste twee keer per jaar de algemene gang van zaken in een onderneming te worden besproken, waarbij de ondernemer mededeling moet doen van advies- en instemmingsplichtige besluiten die hij in voorbereiding heeft.

Recht op informatie

Indien de ondernemingsraad om informatie vraagt die voor de vervulling van zijn taak noodzakelijk is, bijvoorbeeld om te kunnen beslissen over een advies- of instemmingsplichtig besluit, dan is de werkgever verplicht om in deze informatie te voorzien. Daarnaast moet de ondernemer op eigen initiatief eveneens informatie verstrekken over de organisatorische en juridische gedaante van de onderneming (bijvoorbeeld over de rechtsvorm en wie de beherende vennoten, commissarissen of bestuursleden zijn).

Adviesrecht

De raad heeft adviesrecht als een ondernemer een belangrijk besluit omtrent financiële en organisatorische zaken wil nemen, zoals bijvoorbeeld een besluit tot overdracht van de zeggenschap van de onderneming dan wel tot beëindiging van de werkzaamheden van het bedrijf of een belangrijk deel daarvan. Tevens kan gedacht worden aan besluiten tot het verstrekken van een belangrijk krediet aan een andere onderneming of tot het doorvoeren van belangrijke milieumaatregelen.

Indien een bedrijf uiteindelijk een besluit neemt dat afwijkt van het advies van de ondernemingsraad, dan kan de ondernemingsraad binnen een maand beroep instellen tegen dit besluit bij de Ondernemingskamer. Gedurende deze periode mag de werkgever zijn besluit niet doorvoeren, tenzij de ondernemingsraad afstand doet van deze opschortingstermijn.

Instemmingsrecht

Het instemmingsrecht betreft het meest verstrekkende recht van de ondernemingsraad. Een bedrijf moet de ondernemingsraad onder andere om instemming vragen voor elk voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van regelingen omtrent pensioenen, werktijden, arbeidsomstandigheden, opleidingen en beoordelingen. Ook voor het veranderen van regelingen op het gebied van het aanstellings- en ontslagbeleid is instemming van de ondernemingsraad noodzakelijk.

Indien de ondernemingsraad niet instemt met het door de werkgever gewenste besluit, dan kan de ondernemer toestemming vragen aan de kantonrechter. De kantonrechter zal in beginsel alsnog toestemming verlenen indien de weigering tot instemming door de ondernemingsraad onredelijk wordt geacht of als zwaarwegende omstandigheden het nemen van het besluit noodzakelijk maken.

Tot slot

De wetgever heeft aan de ondernemingsraad vrij vergaande rechten toegekend. Veel ondernemers beschouwen de aanwezigheid van een ondernemingsraad dan ook als een grote inperking van hun eigen beleidsvrijheid. Indien het overleg met de ondernemingsraad regelmatig plaatsvindt en beide partijen steken moeite in een goede communicatie, dan kan het hebben van een ondernemingsraad echter zeker ook positieve gevolgen hebben. Medezeggenschap draagt bij uitstek bij aan een grotere betrokkenheid van werknemers en voor de werkgever is het een goede manier om te achterhalen wat er speelt onder het personeel. Reden genoeg voor een ondernemer om zijn contact met de ondernemingsraad nog eens goed onder de loep te nemen. Immers, indien er draagkracht is voor een genomen besluit, dan is het over het algemeen ook makkelijker om dat besluit in de praktijk door te voeren.