Dit artikel is geschreven door Rolf Grouve.
Lid van het Sprout Expertpanel

Sprout-columnist Rolf Grouve vindt het tijd om de rol van de overheid bij Europese subsidiebestedingen onder de loep te nemen. Onlangs werd namelijk bekend dat minstens 8 miljoen euro aan ESF-geld verloren gegaan is. Grouve ziet het als een logisch gevolg van 'een overheid die te veel verantwoordelijkheid neerlegt bij de sectorfondsen'.

‘Mogelijk wanbeleid met ESF-geld’, kopte het Financieele Dagblad onlangs. Daarmee haalt een Europees subsidiebesteding wederom op een negatieve wijze het nieuws. Minimaal 7,7 miljoen euro is verdwenen. Facilitair bedrijf SOG FB, dat namens tien opleidingsfondsen als ESF-intermediair optrad, is failliet. Vijf sectorfondsen zijn aansprakelijk gesteld en tientallen ondernemers dreigen financieel gedupeerd te raken. Deze pijnlijke zaak is wederom een gevolg van een overheid die te weinig het heft in eigen hand neemt.

De ‘zoekgeraakte’ ESF-miljoenen zijn de subsidiegelden die bestemd waren voor het opleiden van werknemers. De subsidie zou toekomen aan scholingsprogramma’s die zouden worden opgezet en uitgevoerd door het failliete SOG FB. De ondernemers betalen vooralsnog de prijs van het wanbeleid. De dure opleidingstrajecten zijn namelijk al gestart en de toegezegde subsidievoorschotten worden nu niet uitgekeerd. De ondernemers moeten, totdat er een oplossing is, nu zelf alle kosten ophoesten. Bijkomend detail: alle ESF-projectadministraties werden uitgevoerd door SOG FB; en deze administraties zijn nodig om de lopende gesubsidieerde scholingsprojecten tot een goed einde te brengen.

Subsidie gebruikt voor leningen door onkunde

In een brief aan bedrijven die nog op subsidie wachten, stellen de fondsen dat ‘de voorschotten zijn aangewend voor andere projecten dan waarvoor de subsidie was bestemd’. Ook zouden met het geld ‘leningen zijn verstrekt aan derden die niet direct konden worden terugbetaald’. Kortom, de Europese subsidie is – op zijn zachtst gezegd - voor onjuiste doeleinden ingezet. De sectorfondsen hebben gefaald door SOG FB als tussenpersoon aan te stellen. Het bedrijf heeft blijk gegeven van een groot gebrek aan kunde en doelmatigheid. Maar de fondsen zelf hebben hun intermediair ook te weinig in de gaten gehouden waardoor het zo mis heeft kunnen gaan.

Gebrek aan controle

Dit nieuwste geval van ESF-fraude is niet het eerste Europese subsidiedebacle. Eind jaren negentig ontstond ook al commotie over gegoochel met Europees subsidiegeld. Nederland moest honderden miljoenen terugbetalen aan Brussel. Uit onderzoek bleek later dat er te weinig controle was uitgevoerd op de naleving van de regels.

En voor een wat recentere kwestie hoeven we nog geen jaar terug te gaan: Sociale Zaken vorderde voorschotten terug toen bleek dat scholingsprojecten waarvoor het geld bestemd was ‘maar matig’ gerealiseerd waren. Het geld, in totaal ruim € 29 miljoen, bleek al te zijn overgeheveld naar een verzelfstandigde stichting onder leiding van een directeur van een van de sectorfondsen.

Conclusie: gebrek aan toezicht door de overheid en teveel verantwoordelijkheid voor sectorfondsen verhogen het risico dat er verkeerd met subsidiegeld wordt omgegaan. Het werkt fraudeleuze praktijken in de hand. Deze meest recente zaak is opnieuw een teken aan de wand dat de overheid de teugels moet aanhalen en zelf meer taken moet uitvoeren en controleren. De overheid doet er verstandig aan minder taken bij tussenstations neer te leggen, en hier het heft in eigen hand te nemen.

Sectorfondsen er tussen uit

Een rechtstreekse lijn met de ondernemer is het beste voor een goed verloop van een (Europees) subsidietraject. Een toenemend aantal intermediairs en doorgeefluiken, vergroten het risico op chaos en het verdwijnen van geld. Waarom moet subsidiegeld dat voor bedrijven is bestemd, eerst worden uitgekeerd aan een opleidingsfonds? Dat geld kan toch veel beter één op één worden overgemaakt en dan vervolgens ook één op één door de overheid worden gecontroleerd? Het scheelt gedoe, onduidelijkheid en het verkleint de kans op misstanden aanzienlijk. Want opleidingsfondsen handelen niet zelden in strijd met de Europese regels: ze hebben in de loop der jaren eigen regeltjes en wetten geformuleerd die in geen enkele Europese handleiding terug te vinden zijn. En dat is het laatste waar een overheid op zit te wachten. Uiteindelijk is het natuurlijk wel de BV Nederland die straks vanuit Brussel een draai om de oren krijgt en op de blaren moet zitten.

Agentschap NL als uitvoerder van ESF-subsidies

Agentschap NL is als subsidieverstrekker de aangewezen partij om meer controle uit te oefenen op Europese subsidietrajecten. Het Agentschap zou nu na het zoveelste Europese subsidiedrama op moeten staan en de touwtjes in handen moeten nemen. Duidelijkheid en transparantie moeten het motto zijn om te voorkomen dat Brussel Nederland straks straft in de volgende Europese subsidieperiode door minder geld uit te keren voor scholingsprogramma’s door bedrijven. Want het zijn juist die opleidingsprojecten die zo enorm belangrijk zijn voor de kracht van het bedrijfsleven en dus voor de voortgang van onze economie.