Let op bij het ontbinden van overeenkomsten

Het gebeurt dagelijks: het sluiten van overeenkomsten. Helaas ontstaan er geregeld problemen bij de uitvoering van overeenkomsten, signaleert Sprout-expert Charlotte van Eeden. 

Veel mensen houden vast aan de gedachte dat zij altijd de overeenkomst nog kunnen ontbinden. Toch werkt het in de praktijk niet zo. In dit bericht tips voor jou en een uitleg van hoe het wel zit.

Wat voor overeenkomst?

We onderscheiden hier drie soorten overeenkomsten. Omdat voor iedere overeenkomst andere regels gelden, is het van belang om eerst te bekijken met wat voor overeenkomst je te maken hebt.

A. Bij de consumentenkoopovereenkomst gaat het om het verkopen van producten aan particulieren. Voorbeeld: jouw bedrijf verkoopt boten aan particulieren.

B. Bij de overeenkomst tot aanneming van werk gaat het om een overeenkomst tussen een aannemer (opdrachtnemer) en een opdrachtgever, waarbij de opdrachtnemer iets fysieks oplevert. Voorbeeld: jouw bedrijf sluit aannemingsovereenkomsten met particulieren of andere bedrijven voor het realiseren van een aanbouw.

C. Bij de overeenkomst van opdracht gaat het ook om een overeenkomst tussen een opdrachtnemer en opdrachtgever, maar zonder dat de opdrachtnemer er iets fysieks oplevert. Voorbeeld: jouw bedrijf sluit opdrachtovereenkomsten met particulieren of andere bedrijven voor het doen van belastingaangifte.

Wat zegt de wet?

A. Consumentenkoopovereenkomst

Bij de consumentenkoopovereenkomst is het uitgangspunt dat de consument de koop niet kan ontbinden. Pas wanneer er gebreken aan het verkochte kleven, is er een mogelijkheid. Maar deze mogelijkheid biedt zich pas aan als jouw bedrijf het product niet meer kan herstellen of vervangen.

Heb je als bedrijf dus een boot verkocht en is deze niet ‘conform’ (denk bijvoorbeeld aan een lekkage), dan moet de consument jouw bedrijf eerst in de gelegenheid stellen om de boot te herstellen of te vervangen. Dit gebeurt door middel van het sturen van een formele ‘ingebrekestelling’.

Pas als dit niet (meer) mogelijk is, kan de consument ontbinding vorderen. Als ondernemer moet je dus goed in je achterhoofd houden dat een consument jou bij een gebrek in de gelegenheid stelt om het product te herstellen of vervangen, en dat consumenten de koop niet zomaar kunnen ontbinden.

B. De overeenkomst tot aanneming van werk

Indien het uitvoeren van deze overeenkomst niet naar behoren door jouw bedrijf is gedaan, kan een partij de overeenkomst ontbinden - maar wél als laatste optie. Stel dat jouw bedrijf een aanbouw opleverde, maar dat dit volgens de andere partij niet naar behoren gebeurde. Ook in dit geval moet de wederpartij jouw bedrijf op grond van de wet eerst een ingebrekestelling sturen, waarin je schriftelijk wordt gesommeerd om de gebreken te herstellen binnen een redelijke termijn.

Pas als jouw bedrijf geen gehoor geeft aan deze sommatie, kan de andere partij de gebreken door een derde laten herstellen en vervangende schadevergoeding eisen, of de overeenkomst ontbinden.

Hierbij geldt wel het uitgangspunt dat de gebreken dermate groot zijn dat dit de ontbinding rechtvaardigt. Als je bijvoorbeeld een boot hebt verkocht maar er missen een aantal schroefjes, kan de andere partij op grond van de wet de overeenkomst niet ontbinden. Dit staat namelijk niet in verhouding tot het gebrek. Houd hier dus rekening mee!

C. De overeenkomst van opdracht

In de praktijk werkt de beëindiging van de overeenkomst van opdracht het makkelijkst. Beide partijen kunnen deze overeenkomst namelijk opzeggen op grond van de wet. Hierbij is wel van belang dat de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde kan opzeggen, terwijl de opdrachtnemer slechts kan opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt.

Heb je dus een overeenkomst van opdracht voor bepaalde tijd gesloten (bijvoorbeeld voor 1 jaar) dan kan de opdrachtgever de overeenkomst alsnog opzeggen. Wil je dit als opdrachtnemer voorkomen, dan moet je dit expliciet in de overeenkomst van opdracht opnemen. Let hier dus goed op!

Tot slot

Zorg dat je goed beseft met welke overeenkomst je te maken hebt. Zoals uit bovenstaande blijkt, is ontbinding zeker niet altijd vanzelfsprekend en ook niet altijd even makkelijk. In de praktijk komt er veel meer bij kijken dan het ontvangen van een simpele brief waarin de andere partij ontbinding van de overeenkomst vordert. Er zijn vaak klanten die onder een overeenkomst uit proberen te komen. Let dan goed op welke stappen de andere partij moet nemen voor zij de overeenkomst kan ontbinden!

Charlotte van Eeden is jurist civiel recht en arbeidsrecht bij LegalMatters.com, een juridisch platform voor ondernemers. Charlotte adviseert bedrijven op het gebied van onder meer contractenrecht en arbeidsrecht en staat ondernemers bij in juridische geschillen.