Quirijn Bolle: geld mag niet het doel zijn

Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven? In het boek 'Dit wil je weten' geven wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord op die vraag. Volgens Marqt-oprichter Quirijn Bolle is geld bedoeld als middel, maar wordt het te vaak een doel op zich. En dan krijg je waar je om vraagt.

Dit is een voorpublicatie uit het boek Dit wil je Weten

'Ooit hebben we met elkaar geld bedacht. Een smeermiddel om onze onderlinge ruilhandel vloeiender te laten verlopen. Niet meer schoenen ruilen voor een kan melk om vervolgens twee uur timmerklussen als wisselgeld te ontvangen.'

'Nee, intrinsiek waardeloze munten en papieren met daarop een overeengekomen waarde die voldoet als algemeen geaccepteerd ruilmiddel. Een middel om ruil makkelijker te maken. Maar gebruiken we geld nog wel als middel?'

'Als ondernemer in de voedingsindustrie zie ik regelmatig voorbeelden waarbij geld een doel op zich is geworden en producten en diensten middelen zijn om dat doel te behalen. Het primaire doel van voeding is om gezonde brandstof voor ons lichaam te bieden. En om dit doel ook in de toekomst te kunnen nastreven, moet voeding geproduceerd worden op een manier die de bron – de natuur – niet uitput.'

'Nu is de industrie eten gaan verkopen als middel om geld mee te verdienen in plaats van andersom. Dat lijkt in eerste instantie niet zo erg, maar de gevolgen zijn schadelijk.'

Verleiden

'Om veel geld te verdienen aan eten moet je producten verleidelijk en goedkoop maken. Verleiding gebeurt door mooie reclames en verpakkingen, maar ook door het toevoegen van suikers, zouten, vet en andere niet-natuurlijk geur-, kleur- en smaakversterkers.'

'Goedkoop maken kan door kosten te elimineren. Dit betekent vaak dat de kosten elders worden neergelegd. Het kan altijd goedkoper, maar er is altijd iets of iemand die de prijs betaalt. Bijvoorbeeld dieren doordat ze minder ruimte krijgen, arbeiders in de vorm van slechte werkomstandigheden, of het milieu door het gebruik van bestrijdingsmiddelen.'

'En uiteindelijk betaalt de consument de prijs zelf in de vorm van een verslechterde gezondheid. Want al die additieven, vetten, suikers, zouten, etc. kunnen op lange termijn leiden tot chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, allergieën en obesitas.

Doel

'Uiteindelijk wordt het dan een selffulfilling prophecy: je krijgt waar je om vraagt als je geld als doel stelt. Eten wordt goedkoper, slechter en ongezonder. De kosten van gezondheidszorg stijgen. Dier en milieu komen onder druk te staan. Kennis en ambacht verdwijnen.'

'Werkgelegenheid en besteedbaar inkomen dalen als gevolg van kostenbesparingen in de keten, waardoor men op zoek gaat naar goedkoop eten en... zo draait de cirkel door. We zijn allemaal met elkaar verbonden, waardoor onze acties gevolgen hebben voor een hele keten.'

Kwaliteit

'Wat mij betreft moeten we samen blijven kiezen voor wat echt belangrijk is. Wat is nu écht ons doel? Iedereen kan voor hetzelfde geld er ook voor kiezen om minder te eten, maar dan van goede kwaliteit. Als we dat doen, zul je zien dat eten weer leuk wordt, dat eten maken weer een eervol beroep wordt dat met plezier wordt uitgevoerd en weer banen creëert: meer bakkers, vissers, boeren, etc.'

'Dat eten weer waarde krijgt en dat we er weer respectvol mee omgaan. En uiteindelijk zal dit bijdragen aan een gebalanceerde, gezonde en gelukkige maatschappij met mensen die hun doel nastreven en geld gebruiken als middel om dat doel te behalen.'

'Het kan, als we maar durven en bereid zijn onze doelen te verbinden aan die van anderen. Want wat heb je aan middelen als er geen doel meer is?'

Lees ook het antwoord van Boris Veldhuijzen van Zanten

Dit artikel is een voorpublicatie uit het boek Dit wil je weten, Nederland in ideeën 2015. Het is de tweede editie uit een reeks, waarin denkers hun waardevolste inzichten delen. Ze geven antwoord op de vraag: Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven? Dit wil je weten is een uitgave van Maven Publishing.