Hebben privacyschandalen, zoals die van Apple vandaag, effect op het gedrag van gebruikers?

Apple blijkt een leger externen te hebben ingezet om mee te luisteren met Siri-gesprekken; de zoveelste misser in het rijtje privacyschandalen van grote techbedrijven. Maar hebben dit soort publieke onthullingen eigenlijk effect op het gedrag van gebruikers?

In een kantoor met afgeplakte ramen zitten ze dan: tientallen medewerkers van het bedrijf GlobeTech, ieder druk bezig om vierhonderd Nederlandstalige audio-fragmenten per dag te transcriberen, die binnengekomen zijn via Apple’s Siri-systeem: de spraakassistent die op iedere iPhone en MacBook te vinden is. Dit tafereel beschrijft NU.nl vandaag op basis van een anonieme klokkenluider, die werkte voor GlobeTech, een bedrijf dat Apple inhuurde om zijn spraakassistent beter gesprekken te kunnen laten verstaan.

De Britse krant The Guardian wist eerder al op basis van bronnen te melden dat door Apple ingehuurde medewerkers tijdens dit soort werk per ongeluk opnames te horen kregen van seks, drugsdeals en gesprekken van patiënten met dokters.

Het probleem: Apple communiceerde nooit duidelijk, dus buiten de kleine lettertjes om, dat het bedrijf meeluistert ter verbetering van de kwaliteit van Siri. Apple stelt in een reactie aan NU.nl dat er bij minder dan 1 procent van alle dagelijkse Siri-uitlatingen wordt meegeluisterd, met als doel, zoals gezegd, Siri beter te laten functioneren. Een medewerker van privacy-organisatie Bits of Freedom suggereert in het artikel echter dat “minder dan 1 procent” alsnog heel goed om tienduizenden opnames per dag zou kunnen gaan. Apple heeft inmiddels laten weten voorlopig niet meer mee te luisteren.

Google-schandaal

Google deed vandaag precies dezelfde aankondiging: ook het techbedrijf van Larry Page maakte bekend dat medewerkers voorlopig niet meer zullen meeluisteren naar gesprekken. Bij Google kwam al enkele weken geleden naar buiten dat medewerkers meeluisterden met Nederlandse en Vlaamse gebruikers, die tegen Google’s Assistent praatten. Deze Assistent zit bijvoorbeeld in de Google Home, waarmee het techbedrijf groot hoopt te worden in het Internet of Things (IoT). Dat een slimme huiskamer niet zonder risico’s is, analyseerde Sprout al eerder.

Privacyschandalen alom voor de Big Five in de techwereld: afgelopen week kreeg Facebook nog een boete van 5 miljard dollar voor het Cambridge Analytica-schandaal, waarbij gegevens van 87 miljoen gebruikers – soms zonder toestemming – werden gebruikt door het bedrijf Cambridge Analytica, voor onder meer de – geslaagde – campagne voor Donald Trump als presidentskandidaat voor de Verenigde Staten.

Weinig effect

De vraag is: hebben privacyschandalen effect op het aantal gebruikers van de gadgets van de Big Five? Oftewel: kappen gebruikers massaal met Facebook, nu bekend is dat het bedrijf het niet al te nauw neemt met hun privacy? Hoe graag Arjen Lubach het vorig jaar ook had gezien, het antwoord is volmondig ‘neen’. In het tweede kwartaal van dit jaar steeg het aantal Facebookers naar een recordhoogte van 2,41 miljard maandelijks actieve gebruikers. Onderstaande grafiek van Statistica laat de continue groei van het aantal Facebook-gebruikers zijn. 

Hetzelfde gaat op voor Google: ook al zijn er al jaren twijfels over Google’s privacybeleid, toch groeit het bedrijf nog steeds qua omzet en winst. De inkomsten uit advertenties via de zoekmachine en Google-dochter YouTube zijn daarbij telkens de grote aanjager van het financiële succes van het bedrijf. Hoe meer gebruikers, hoe meer advertentie-inkomsten.

Gedrag aanpassen

Stoppen met de producten van de Big Tech-bedrijven, daar willen we dus kennelijk niet aan. Wel passen gebruikers hun gedrag aan door deze schandalen, bleek uit een in juni uitgevoerd onderzoek onder ruim vierduizend Amerikanen en Britten. Maar liefst 78 procent van hen geeft aan dat zij hun onlinegedrag hebben aangepast door nieuws over privacyschandalen. 

Voor 74 procent van de geënquêteerden houdt dit in dat zij online minder informatie delen. De overige 25 procent van de geënquêteerden meende dat de schandalen geen effect op hun online gedrag hadden. Zij waren namelijk al zeer oplettend wat betreft het delen van hun informatie online.

FaceApp

Het zijn geruststellende cijfers voor privacy-voorvechters, maar of de resultaten veel zeggen over het werkelijke gedrag van app-gebruikers is maar de vraag. Het aantal gebruikers van de kekke app FaceApp, die je gezicht op een foto verandert in dat van een bejaarde, steeg immers afgelopen maand nog naar een recordhoogte, waarna al snel bleek dat de Russische makers de foto’s, locaties, IP-adressen en toestelgegevens van gebruikers opsloegen.

Wellicht is een ander cijfer uit het onderzoek veelzeggend: 68 procent van de geënquêteerden meent dat online privacy onmogelijk is.

Foto: Getty.

Jelmer Luimstra is online redacteur voor Sprout, en schrijft over vernieuwende scaleups en startups.