Aansprakelijkheid bij faillissement

Een faillissement gaat gepaard met een hoop administratieve rompslomp. Als je persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld, is de schade niet te overzien. Wanneer ben je aansprakelijk voor het faillissement van je bedrijf? En wat betekent dat?
Wanneer kun je persoonlijk aansprakelijk gesteld worden voor een faillissement? En wat betekent dat? Belangrijke vragen voor ondernemers die op het punt van faillissement staan. We zetten de gegevens op een rij:

Wat betekent persoonlijke aansprakelijkheid bij een faillissement?

Persoonlijke aansprakelijkheid bij een faillissement betekent dat je privévermogen ook onder het faillissement valt. Een curator probeert bij een faillissement eerst alle schulden te betalen middels het bedrijfsvermogen (inclusief de verkoop van bedrijfsmiddelen). Is dat vermogen niet toereikend, dan wordt bij persoonlijke aansprakelijkheid vervolgens de restschuld betaald met je privévermogen. Als de schuld aanzienlijk is, kun je alles kwijtraken. Niet alleen je spaargeld, maar ook je koophuis, auto en alle andere bezittingen van enige waarde.

Ben ik persoonlijke aansprakelijk bij een faillissement?

Of je privévermogen wordt betrokken bij een faillissement hangt van een aantal zaken af:

1. Welke rechtsvorm heeft je bedrijf?

  • Eenmanszaak: Zowel het bedrijfsvermogen als het privévermogen wordt aangesproken bij een faillissement.
  • Vof (Vennootschap onder firma): Indien de vennoten natuurlijke personen zijn, wordt bij een faillissement ook het privévermogen van iedere vennoot afzonderlijk aangesproken.
  • CV (Commanditaire vennootschap): Iedere vennoot is voor 100 procent aansprakelijk met zijn privévermogen. Alleen het privévermogen van de stille vennoten blijft buiten schot.
  • BV (Besloten vennootschap): Als rechtspersoon kun je in beginsel niet privé aansprakelijk worden gesteld bij een faillissement. Uitzondering is wanneer je beticht wordt van onbehoorlijk bestuur
  • NV (Naamloze vennootschap): Een NV is een rechtspersoon waardoor de eigenaar in principe niet privé aansprakelijk kan worden gesteld bij een faillissement. Uitzondering is - evenals bij een BV- wanneer er sprake is van onbehoorlijk bestuur.

2. Heb je privé meegetekend in een contract?

Wanneer je niet alleen als bestuurder, maar tevens als privépersoon een overeenkomst hebt getekend, ben je ook privé aansprakelijk bij een faillissement. Een veelvoorkomende situatie waarin dit gebeurt, is als je als BV een grote lening bij de bank wilt afsluiten.

3. Persoonlijke aansprakelijkheid bij rechtspersonen (BV en NV)

Bij een faillissement van een BV of NV blijft het privévermogen van de ondernemer buiten beeld. In twee situaties word je echter toch (deels) persoonlijk aansprakelijk gehouden voor de nog openstaande schulden. A. WBA: Wet Bestuurdersaansprakelijkheid Je hebt een meldingsplicht wanneer je weet dat je loon- en omzetbelasting, accijnzen, bijdragen in bedrijfspensioenfondsen en premies sociale verzekeringen niet kunt betalen. Deze betalingsonmacht meld je uiterlijk twee weken na de dag waarop de belasting of premieschuld betaald hoort te zijn aan de belastingdienst en uitvoeringsinstanties. Kun je achteraf niet bewijzen dat je aan deze meldingsplicht hebt voldaan, dan word je onbehoorlijk bestuur verweten. Met als gevolg dat je privé aansprakelijk wordt gesteld door deze partijen. B. WBF: Wet Bestuurdersaansprakelijkheid in geval van faillissement Wanneer de rechter vindt dat het faillissement verwijtbaar is, kan hij de directeur alsnog persoonlijk aansprakelijk stellen voor een deel of het volledige liquidatietekort. Wanneer het bedrijfsvermogen onvoldoende is om de schulden af te betalen, wordt het privévermogen van de ondernemer hiervoor ingezet. Redenen om de schade persoonlijk op de directeuren van de BV te verhalen zijn onder andere:
  • Jaarrekening niet tijdig gedeponeerd bij de KvK
  • Slechte administratie gevoerd
  • Hoge tekenbevoegdheid geven aan bestuurders/werknemers die bewezen hebben niet goed met geld om te kunnen gaan
  • Verplichtingen aangegaan waarvan je vooraf weet of had kunnen weten dat je die niet kunt nakomen
  • De kredietwaardigheid van klanten niet checken en geen aanmaningen aan wanbetalers sturen
  • Geen of onvoldoende (juridisch of financieel) advies ingewonnen bij belangrijke beslissingen zoals een bedrijfsovername of grote investeringen
  • Onbehoorlijk bestuur (mismanagement)
  • Fraude of strafbare feiten gepleegd

Persoonlijke aansprakelijkheid vermijden bij bv of nv

Bij een BV heb je zelf in de hand of je persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld of niet. Hoe voorkom je dat jouw privévermogen bij een faillissement wordt aangesproken? Een paar tips:
  • Deugdelijke bedrijfsvoering: Het klinkt zo voor de hand liggend, maar toch worden veel BV-ondernemers om deze reden aansprakelijk gesteld. Grootste struikelblok hierbij is het financieel inzicht. Zorg daarom vooral dat je uitgavenpatroon realistisch en onderbouwd is en deponeer op tijd de juiste jaarrekening.
  • Verzamel bewijslast: Zoals gezegd wijst de rechter vaak mismanagement aan als oorzaak van het faillissement. Aan jou als BV-directeur om het tegendeel te bewijzen. Dat is een lastige klus. Deze omgekeerde bewijslast wordt vooral opgelegd wanneer de boekhouding een puinhoop is, een essentieel onderdeel van het bedrijf. Jij zult moeten aantonen dat het faillissement niets te maken heeft met jouw administratie.
  • Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering: Door een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten, dek je je in voor alle risico’s. De meeste verzekeringen dekken namelijk ook (of eigenlijk juist) zaken als mismanagement. Je hoeft dan dus niet bang te zijn wanneer de rechter jou dat verwijt toespeelt.

Wordt het vermogen van mijn partner ook bij een faillissement betrokken?

Ben je in gemeenschap van goederen getrouwd? In dat geval telt het privévermogen van je partner ook mee wanneer je als ondernemer privé aansprakelijk bent gesteld bij een faillissement. Om die reden is het slim om als ondernemer altijd huwelijkse voorwaarden of een samenlevingscontract op te stellen. Niet alleen het vermogen van je partner kan bij privé aansprakelijkheid worden ingezet om de schulden te voldoen, ook (spaar)geld van minderjarige kinderen valt onder de privéboedel van de ondernemer.

Wanneer ben ik van alle schulden uit het faillissement af?

Als ondernemer ben je alleen definitief schuldenvrij wanneer het faillissement is beëindigd na homologatie van het akkoord. Dat betekent dat de rechter de deal heeft goedgekeurd die je hebt gesloten met een ruime meerderheid van de schuldeisers. De schuldeisers die niet akkoord zijn gegaan met het betalingsvoorstel, worden door de rechter gedwongen ook te schikken en de eventuele restschuld wordt kwijtgescholden. In alle andere gevallen blijf je als ondernemer na een faillissement verantwoordelijk voor de schuld die overblijft. Concreet betekent dit dat schuldeisers tot twintig jaar na de faillissementsaanvraag bij jou persoonlijk kunnen aankloppen om hun rekening betaald te krijgen.

Aansprakelijkheid privévermogen oplossen

Wanneer je privé aansprakelijk bent gesteld bij een faillissement, kloppen achtergebleven schuldeisers vroeg of laat bij jou aan. Die schuld kan tot twintig jaar na het uitspreken van het faillissement op jou verhaald worden. Hoe ga je daarmee om zonder er zelf compleet aan onderdoor te gaan? Direct afbetalen De meest voor de hand liggende oplossing is de openstaande schulden afbetalen. Daarvoor moet je echter wel over voldoende vermogen beschikken. Helaas is dat bij veel ondernemers wiens bedrijf net failliet is gegaan niet het geval. Vaak melden schuldeisers zich echter niet allemaal direct na het faillissement. Zo kun je proberen alle schulden verspreid over twintig jaar te voldoen. Dat betekent echter wel dat de schuld je nog jarenlang na het faillissement blijft achtervolgen en beginnen met een schone lei er niet in zit. Wanneer je een doorstart gaat maken of een nieuw bedrijf wilt starten binnen dezelfde branche, is het verstandig de schuld zoveel mogelijk in zijn geheel af te betalen. Zeker met de schuldeisers die je in de toekomst opnieuw nodig hebt, wil je de zaken zo goed mogelijk afhandelen. WSNP Is het faillissement nog niet uitgesproken door de rechter? Dan kun je een verzoek tot WSNP indienen bij de rechtbank. Wanneer de rechter het verzoek honoreert, zijn alle schuldeisers verplicht hieraan mee te werken. Let wel, in sommige gevallen - zoals fraude - wordt een verzoek afgewezen. Je moet dan op eigen kracht uit de schulden zien te komen. Wordt het verzoek goedgekeurd? Dan ben je verplicht om drie jaar lang alle inkomsten boven een bepaald bedrag af te dragen aan de schuldeisers. Na die tijd wordt de overgebleven restschuld kwijtgescholden en zijn alle inkomsten weer voor jezelf. Meer lezen?  

Zie onze website voor meer informatie