Semco-stijl in jouw bedrijf

Stápels managementboeken kun je lezen om je bedrijf vooruit te helpen. Het kost alleen zoveel tijd... Sprout bespaart je die uurtjes, en vat de theorie en praktijk voor je samen. Dit keer: Semco-stijl. Mark Vletter (Voys) paste de no management-methode al toe voordat hij van Semco gehoord had. Hij ontwikkelde een bedrijfsmodel dat hij het Voys Model doopte, en noemt dat zijn beste beslissing ooit.

“Vanaf het begin heb ik gezegd: ik wil dat iedereen in dit bedrijf net zo leuk werk heeft als ik. We doen dat door te zorgen dat mensen geen saai, repetitief werk hoeven te doen - al het eentonige werk is bij ons geautomatiseerd - en door een werkomgeving te creëren die open, ondersteunend en persoonlijk is.

Transparantie is het toverwoord. Alles is openbaar, ook managementinformatie zoals maandcijfers en strategische marketingplannen. Medewerkers voelen zich daardoor betrokken en verantwoordelijk; ze willen helpen doelen te halen. We hebben alleen met elkaar besloten de salarissen niet openbaar te maken.

We gebruiken een paar tools om informatie te delen zoals Slack (realtime messaging platform, red.) waarmee we de voortgang van projecten delen en vragen aan elkaar stellen. Daarnaast organiseren we dagelijks, en een aantal keren per week met afdelingen onderling, een kwartiertje waarin we elkaar vertellen waar we aan werken. Eens per maand houden we een pizzasessie waarin we grotere zaken bespreken, zoals een samenvatting van projecten.

Functies hebben we niet. Je wordt aangenomen op een rol, bijvoorbeeld het helpen van klanten. Verder kun je oppakken wat je wilt. Zie je dat iets beter of slimmer kan functioneren, dan kun je daar een project van maken. Medewerkers hebben bijvoorbeeld net alle kantoren opnieuw ingericht en ons inkoopproces vereenvoudigd. Ze hoeven dat niet te overleggen met mij. Het is een zelfregulerend systeem: als mensen twijfelen, vragen ze collega’s om feedback.

Merkt iemand dat hij eigenlijk liever iets anders doet, dan kan hij zich daarop richten en zoeken we iemand anders die zijn rol kan overnemen. Zo kan iedereen zichzelf ontwikkelen en voelen mensen zich veilig zichzelf te zijn. Je moet wel selectief zijn met de mensen die je aanneemt. Mensen die heel taakgericht werken met een lijstje aan werkzaamheden, functioneren niet in dit systeem. Mensen die te veel het vrijheid-blijheid-gevoel krijgen, moet je er even aan herinneren dat ze in een professionele organisatie zitten.

Ik heb als oprichter van het bedrijf met dit model een groot stuk macht afgedragen. Mensen weten dat ik de oprichter ben, maar ze weten ook dat ze zonder mij kunnen. Ik ben slechts degene die het samenvat. Op Slack plaats ik bijvoorbeeld wat ik heb toegevoegd aan de outlook voor 2020, dan reageren collega’s wat er anders of beter kan. Zo voer ik vier, vijf keer per jaar microveranderingen door die het bedrijf verder helpen.

Mijn werk is een stuk leuker geworden. Vijf jaar geleden werd ik op vakantie nog continu gebeld door klanten, nu nooit meer. Waar ik me vroeger met alles bemoeide, vervul ik nu vooral een faciliterende rol. Daardoor hou ik veel tijd over voor de belangrijke dingen: het helpen van mensen en het denken over een strategie en nieuwe plannen.

De keuze voor dit model vind ik onze beste beslissing ooit. De klanttevredenheid en tevredenheid in ons team is nog nooit zo hoog geweest. Gelukkige mensen maken gelukkige klanten. We groeien al jaren met 60 tot 100 procent per jaar, ik ben ervan overtuigd dat dat niet had gekund zonder dit model.

Ik denk wel dat er een punt komt dat we niet meer op deze manier kunnen werken. Vanaf 150 man krijg je zwakke verbindingen, dan zijn er te veel mensen waarvan je niet weet wat ze doen. Dan kunnen we misschien Eckhart Wintzens model, waarin je een bedrijf opsplitst in kleinere cellen, gaan toepassen. We zijn stiekem al aan het oefenen met ons kantoor in Zuid-Afrika en met plannen voor een afdeling in Antwerpen. Mijn ultieme droom is wat Ricardo Semler deed: het bedrijf helemaal loslaten. Daar zijn wij nog niet volwassen voor, maar ik denk dat het over drie tot vijf jaar moet kunnen. Ik wil graag iets nalaten dat groter is dan mezelf.”

Voys Telecom: operator voor zakelijke telefonie over internet (VoIP)
Opgericht: 2005 
werknemers: 35
locatie: Groningen

semco-stijl, de feiten

Wie heeft het bedacht?

Ricardo Semler, een Braziliaanse ondernemer. Hij schreef in 1988 het boek ‘Virando la propria mesa’, dat later vertaald werd naar ‘Maverick’ in het Engels en ‘Semco-stijl’ in het Nederlands. Het was meteen een bestseller.

Wat houdt het in?

Semlers methode draait helemaal om het gelukkig maken van werknemers; het is een manier van werken waarbij ze alle vrijheid krijgen. Betere resultaten krijg je niet door controle, maar juist door loslaten, is zijn adagium. Daarom zijn er bij Semco geen vaste werktijden, vaste werkplekken, regels of functiebeschrijvingen. Mensen bepalen zelf hoe ze werken; als de resultaten maar goed zijn.

Alles is openbaar: van de financiële balans van het bedrijf tot de salarissen. Beslissingen worden gezamenlijk genomen, bijvoorbeeld over de winstdeling of een verhuizing. Dat levert langere besluitvormingsprocessen op, maar de implementatie ervan gaat snel, omdat iedereen achter de plannen staat. En er is weinig tot geen hiërarchie: bij directievergaderingen mag iedereen zijn zegje doen, want alles kan altijd beter.

Werknemers mogen daarnaast zelf een salarisvoorstel doen, hun leidinggevenden benoemen en ze worden gestimuleerd om regelmatig te wisselen van werkzaamheden. Ook worden ze ondersteund in het bedenken en uitwerken van creatieve ideeën. De werkomgeving is veilig, informeel en gemoedelijk; professioneel en zonder oordelen.

Wat is het beoogde effect?

Werknemers zijn gelukkiger, zelfstandiger, innovatiever en nemen meer verantwoordelijkheid. Als dit goed is doorgevoerd, gaat het bedrijf als zelfstandig organisme opereren en heeft het geen leider(s) meer nodig. Semler wist het bedrijf te laten groeien van een omzet van 30 miljoen dollar in 1988 naar 212 miljoen dollar in 2003. Hij is op papier nog wel directeur van het bedrijf, maar is er in de praktijk bijna niet meer.

Wie past het toe?

Hoewel ze allemaal hun eigen interpretatie ervan hebben, zie je het Semco-model terug bij bekende bedrijven als Nordstrom, Zappos en Medium. In Nederland werken onder andere Voys (zie hiernaast), Finext en Buurtzorg volgens dit no managementmodel.