Zo verdien je geld met privacy

Zoekmachines die geen gegevens bewaren, versleutelde smartphones en anoniem surfen over het net: Nederlandse bedrijven verdienen steeds meer aan privacy-vriendelijke diensten op het internet. 'Maar de echte boost moet nog komen.'

Privacy was jarenlang een onderwerp waar niet veel mensen zich in Nederland druk om maakten. De onthullingen van Edward Snowden brachten daar verandering in. Hij liet zien dat de Amerikaanse geheime dienst onwaarschijnlijk veel gegevens verzamelt van burgers en politici. Inmiddels komen met enige regelmaat berichten over afluisterpraktijken naar buiten, bijvoorbeeld over de Duitse bondskanselier Angela Merkel die door de Amerikanen werd afgeluisterd.

Doordat er meer aandacht is voor privacy, worden ook privacy-vriendelijke applicaties, telefoons en internet browsers steeds populairder. Een groeiende groep comsumenten is op zoek naar dit soort toepassingen en daar liggen kansen voor ondernemers. Dat merkt bijvoorbeeld de privacy-vriendelijke zoekmachine StartPage.com. “Onze bezoekersaantallen stijgen al jaren fors”, zegt directeur business development Alex van Eesteren van Surfboard waar zoekmachines Ixquick.com en StartPage.com onder vallen. StartPage en Ixquick hebben samen bijvoorbeeld tegen de 5,5 miljoen zoekopdrachten per dag.

Ook Bits of Freedom, verdediger van digitale burgerrechten, laat desgevraagd weten dat er meer aandacht is voor privacy-vriendelijkheid dan voor de onthullingen van Snowden. “Ook wij zien daar grote kansen voor ondernemers”, zegt Tim Toornvliet van Bits of Freedom.

Internationaal is er steeds meer aandacht voor privacy. Denk maar aan de populariteit van de app Snapchat, waarmee foto’s en video’s voor bepaalde tijd gedeeld worden tussen gebruikers. Vorig jaar werd volgens de Franse krant Le Monde een overname bod van Facebook (drie miljard dollar) en Google (vier miljard dollar) geweigerd. Of neem het recente ‘vergeet-mij-formulier’ waarmee Europeanen Google vragen online zoekresultaten met persoonlijke gegevens te wissen. Binnen een paar uur kreeg de zoekmachine 12.000 verzoeken binnen. Ook Secret is een interessant voorbeeld. In deze app delen gebruikers anoniem geheimen met anderen. Secret harkte dit jaar al 8,6 miljoen dollar bij investeerders binnen.

Door de grote wereldwijde aandacht is het niet verbazingwekkend dat Nederlandse bedrijven zich ook richten op deze markt. Veel zijn het er nog niet, maar ze nemen toe. Zoekmachine Startpage.com was een van de eerste in 2006. “Toen zagen we het als een unique selling point. We sloegen destijds nog gegevens van bezoekers op, onder meer het IP-adres. We deden dat alleen maar omdat het kon, we deden er verder niks mee”, zegt Van Eesteren. “Wat nu als we alles zouden deleten? Dan konden ook nooit per ongeluk gegevens misbruikt worden. Al snel daarna zagen we het grote belang van privacy en daarnaast was het natuurlijk ook een unique selling point. Omdat vrijwel niemand anders het deed zoals wij.”

Door privacy-vriendelijk te werk te gaan, onderscheidden Ixquick en StartPage zich van de concurrentie. Maar eenvoudig was het niet. “We moeten er wat voor doen om geen gegevens te bewaren en we hebben daar zelf de technologie voor ontwikkeld.” Als voorbeeld noemt hij klikfraude, want StartPage maakt gebruik van advertenties. Dit wordt traditioneel tegengegaan door te kijken naar het IP-adres. “Maar die hebben wij niet. Ik kan niet zeggen hoe, maar we zorgen er voor dat de privacy voor honderd procent gewaarborgd blijft van gebruikers en we klikfraude voorkomen.”

Het kost geld om de privacy te waarborgen, daarom is het nog niet zo populair onder bedrijven. Veel andere ondernemingen verdienen er juist geld aan door de gegevens te verzamelen en te gebruiken, dus het is de omgekeerde wereld om zo te werk te gaan, zegt Van Eesteren. Hij benadrukt dat zijn bedrijf flink heeft geïnvesteerd in privacy. Maar dat was de moeite waard. “De afgelopen jaren zien we niet voor niets een groeiende aandacht voor onze diensten.” Daarmee staat het bedrijf niet alleen in Nederland (zie kader). Twee andere, aansprekende ondernemingen in Nederland die zich op privacy-vriendelijkheid richten zijn ProXPN en Copumatica. ProXPN laat gebruikers anoniem surfen en Compumatica ontwikkelt versleutelde netwerkverbindingen, telefoons en emaildiensten.

De drie bedrijven maken geen omzetcijfers openbaar, maar benadrukken dat hun omzet al jaren groeit. Alle drie verwachten ze dat de komende jaren meer mensen gebruik maken van privacy-vriendelijke producten en services. “Wij zijn er van overtuigd dat privacy nog veel groter gaat worden en voor veel groei gaat zorgen. De echte boost moet nog komen”, zegt Petra van Schayik van Compumatica.

Alle drie de bedrijven benadrukken dat Nederland een goed land is om geld te verdienen met privacy-vriendelijke producten en services. De oprichters van ProXPN komen zelfs uit het buitenland en kozen speciaal voor Nederland. “Hier is de privacy goed geregeld in de wetgeving”, zegt eigenaar Mike Strouse. “Het verschil met de Verenigde Staten is vooral groot. Daar vallen bedrijven onder de Patriot Act. De NSA moet daardoor altijd via een achteringang toegang krijgen tot gegevens van klanten. Dat willen we juist niet. Niet omdat onze klanten iets doen wat niet mag, maar omdat ze recht hebben op privacy.”

ProXPN werd oorspronkelijk opgericht in 2009 voor expats, die via een veilige verbinding konden communiceren met het bedrijf in het thuisland. “Al snel bedachten we dat het voor iedereen handig is om anoniem te surfen en daardoor maakten we het aanbod groter.” ProXPN heeft momenteel twee miljoen gebruikers, waarvan de meesten gebruik maken van gratis diensten. Tienduizenden hebben een betaalde account en meer mogelijkheden.

In Nederland groeit de aandacht voor privacy-vriendelijkheid, geven de ondernemingen aan. Maar in Duitsland en de Verenigde Staten is de groei veel groter. De meeste klanten van StartPage, ProXPN en Compumatica komen daar vandaan. “In Duitsland leeft het bijvoorbeeld veel meer. Door het verleden met de deling van Oost- en West-Duitsland en de spionagediensten die toen een belangrijke rol speelden is dat niet zo vreemd”, zegt Van Schayik. De aandacht in het buitenland is zelfs zo groot dat je volgens Van Schayik ‘haast wel over de grens moet kijken’. Compumatica nam niet voor niets al een Duits bedrijf over.

Het bedrijf dat gevestigd is in Uden richt zich onder meer op versleutelde netwerken, zodat bedrijven bijvoorbeeld onderling veilig informatie uitwisselen. Daarnaast bieden ze een versleutelde smartphone aan. De klant merkt er weinig van dat de telefoon is beveiligd. “Dat is heel belangrijk. Want als het gebruik niet makkelijk is, dan wordt het apparaat niet gebruikt”, zegt Van Schayik. “Maar dat maakt het ook lastig om het te maken. Niet ieder bedrijfje kan zomaar een versleutelde telefoon op de markt brengen.”

De markt voor privacy-vriendelijke diensten en services is nog lang niet verzadigd volgens de ondernemers. Er zijn nog steeds grote mogelijkheden. Van Schayik wijst op de energiemarkt. “Daar zien wij risico’s voor energieleveranciers. Via slimme meters leveren consumenten met zonnepanelen elektriciteit terug aan het net. Als iemand die slimme meters hackt, kan diegene er geld mee verdienen. Wij verwachten dat criminelen zich daar op gaan storten. Hoog tijd dus dat dit goed beveiligd wordt.”

Strouse voorspelt dat er heel veel te verdienen valt aan apps die ‘private chat’ mogelijk maakt. “Op dit moment bestaat er nog geen goed beveiligde app. Wanneer je een keer je baas uitscheldt via een netwerkchat, kan dat zo bij diegene terecht komen. Ik verwacht dat er veel geld te verdienen valt, wanneer er een ‘private chat’ mogelijk wordt.”

Van Eesteren beaamt dat. Ook hij ziet daar kansen. Daarnaast noemt hij nog een versleutelde agenda. “We denken er over na dat te ontwikkelen.” Van Eesteren wijst ook op een versleutelde emaildienst, die zijn bedrijf momenteel opzet. “Daarbij is alles beveiligd wat je verstuurt en ontvangt. Zelfs als een hacker in jouw mailbox zou komen, is er niets zichtbaar. Voor ons ook niet. Daarvoor ontwikkelden we de technologie. Daar zijn we drie jaar mee bezig geweest. Binnenkort gaat StartMail.com online.”

Hoe groot de groei nog in de markt is, werd duidelijk toen Surfboard beta-accounts aanbood van de emaildienst. “We verwachtten een paar duizend aanmeldingen. We hadden er al heel snel vijftigduizend, zonder dat we ook maar iets aan marketing deden. Het geeft wel aan hoe populair privacy-vriendelijke programma’s aan het worden zijn. Bovendien willen mensen graag voor diensten betalen. Zij weten immers dat er geen gratis diensten bestaan. Bij gratis websites, apps en platforms betaal je immers met je persoonlijke data die je achterlaat. Daarom zijn steeds meer mensen bereid om geld neer te leggen voor privacy-vriendelijke diensten en services.”

Nederlandse bedrijven

Nog meer Nederlandse bedrijven en ontwikkelaars richten zich op privacy-vriendelijke toepassingen. Een van de meest interessante apps is Xprivacy, gemaakt door Marcel Bokhorst. Daarmee kan je in detail aangeven welke toestemming andere apps krijgen om jouw gegevens te verzamelen. Bokhorst ontwikkelt de app niet om er geld mee te verdienen, maar uit ideële motieven. Gebruikers moeten enige technisch kennis hebben om de app toe te passen en een gebruiksvriendelijke interface ontbreekt. Xprivacy is honderdduizend keer gedownload. Toegankelijker voor veel mensen is webhostingsplatform Greenhost. Zij bewaren geen metadata van hun klanten. Ook steeds meer juridische bureau’s ontdekken privacy. Waaronder het in Amsterdam gevestigde Considerati. Zij maken de website privacychecker.eu waar ondernemers en overheden checken hoe goed ze gegevens beschermen en privacy waarborgen. Het is anoniem en gratis te gebruiken. Vorige jaar wonnen zij de internationale ‘Privacy Innovation Award’.

Weet Google of je kids hebt?

Wat weten websites en internetbedrijven nu precies van de gebruikers? Vrij veel. Adverteerders op Google via AdWords kunnen bijvoorbeeld sinds kort aangeven of hun advertentie speciaal is voor mensen met of zonder kinderen. Die informatie heeft de zoekmachinegigant dus. Daarnaast is het ook mogelijk om op geslacht, leeftijd en sekse te selecteren.

 

 

Tekst Robert Visscher