Zo ontwikkelt Bas van Abel de Fairphone 2

Bas van Abel wilde aandacht voor de problemen in de productieketen van mobieltjes. Dat bleek het beste te doen met een eigen product: de Fairphone.

Hoe worden smartphones gemaakt? Met financiering van Stichting Doen ging Bas van Abel (38) in 2010 op onderzoek uit: hoe zijn de arbeidsomstandigheden in de fabrieken? Welke conflicten spelen rondom de mijnen waar de grondstoffen vandaan komen? Er kwam een hoop ellende aan het licht, maar het productieproces alleen beschrijven bleek niet genoeg.

“Vanaf de zijlijn kun je bedrijven niet vertellen wat ze verkeerd doen”, legt Van Abel uit. Dus besloot hij om zelf een telefoon te produceren – zo verantwoord mogelijk. Binnen een paar maanden kreeg hij twintigduizend geïnteresseerden achter zijn plan. KPN verklaarde Van Abel en zijn team voor gek, maar beloofde wel duizend telefoons te kopen als ze er daadwerkelijk kwamen."

Betere arbeidsomstandigheden

Met een steen uit een conflictvrije Congolese mijn op zak vertelde Van Abel Chinese fabrikanten over zijn robuuste telefoon, geproduceerd onder betere arbeidsomstandigheden en met zoveel mogelijk ‘schone’ en conflictvrije materialen. Via crowdfunding werden in 2013 al 60.000 Fairphones vooraf betaald. Dat eerste model werd nog gemaakt met bestaande onderdelen binnen een standaard ontwerp van de Chinese fabriek.

Fairphone 1 werd wel ‘eenvoudig geüpgrade’ met gerecycled plastic, dik glas en een betere chip en camera. Niet ideaal, zegt Van Abel: “we kregen de hele keten achter het ontwerp cadeau.” Dankzij een omzet van 16 miljoen euro in de eerste anderhalf jaar kon Fairphone de tweede versie wel zelf ontwerpen."

Modulaire telefoon

"Fairphone 2 moet consumenten helpen zo lang mogelijk met hun telefoon te doen: dat scheelt immers de meeste productiekosten voor mens en milieu. Zo werd het model modulair (je schroeft hem makkelijk zelf uit elkaar om onderdelen te vervangen) en hij is schokbestendig: hij doorstaat een valtest vanaf 1,90 meter in plaats van de in China gebruikelijke 1,50 meter.

Het ontwerp kostte bijna twee jaar en kwam tot stand met hulp van partners Seymourpowell (uiterlijk), HuDo (mechaniek) en uiteindelijk Hi-p (assemblage). De Fairphone draait op Android maar is zo open mogelijk, zodat ook andere aanbieders van operating systems ermee aan de slag kunnen. Met 1500 componenten uit vele honderden fabrieken is de Fairphone natuurlijk nog niet helemaal conflictvrij. “Dan moet je eerst wereldvrede stichten.”

Schroevendraaier

Met een schroevendraaier kan elke leek de Fairphone uit elkaar halen en onderdelen vervangen. De camera zit in een mal waar ook andere camera’s in gemonteerd kunnen worden als de huidige niet meer wordt geproduceerd.

Bumper

Door steviger glas en een reeks losse onderdelen is de Fairphone dikker dan de meeste smartphones, maar de geïntegreerde bumpers maken dit nadeel goed. “Dunne telefoons verstoppen mensen toch vaak in een groter bumperhoesje.”

Transparant

De achterkant van de Fairphone is doorzichtig,  aan de buitenkant zijn alle onderdelen met schroefjes en icoontjes te zien. Wie de hoes eraf trekt, ziet een speciale bedankboodschap voor de eerste 15.000 kopers en een plaatje van Congo. “Zo kan de eigenaar in de kroeg laten zien dat er een verhaal achter zit.”

Coating

Het plastic van de meeste smartphones krijgt een coating die slecht is voor het milieu en ongezond voor mensen in de fabriek. De Fairphone heeft zonder coating al een mooie finish, zegt Van Abel. “Krasjes laten zien dat hij gebruikt is.” 

Tekst: Katja Keuchenius